مقدمه
اکسیژندرمانی هایپرباریک (HBOT) یکی از روشهای درمانی پیشرفته و علمی است که با افزایش فشار محیط و رساندن اکسیژن با غلظت بالا به بدن، در بهبود زخمها، درمان آسیبهای ناشی از رادیوتراپی، تسریع ترمیم بافت و کاهش التهاب نقش مؤثری دارد. با وجود اینکه HBOT یک درمان ایمن و کنترلشده است، رعایت برخی بایدها و نبایدها قبل، حین و بعد از جلسات درمان، تأثیر مستقیم بر ایمنی بیمار و کیفیت نتایج دارد. در این مقاله، نکات مهم و کاربردی برای حضور در جلسات اکسیژندرمانی هایپربار را بهصورت علمی، قابل فهم و سئو فرندلی بررسی میکنیم.
۱. بایدهای قبل از جلسات اکسیژندرمانی
۱–۱. رعایت زمان حضور
بیمار باید حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قبل از جلسه در مرکز درمانی حاضر شود تا:
معاینه اولیه انجام شود
فشار خون و علائم حیاتی بررسی گردد
آموزشهای لازم پیش از ورود به اتاق هایپربار داده شود
۱–۲. لباس مناسب درمان
پوشیدن لباسهای کتانی، نخی و بدون الیاف مصنوعی بهتر است.
۱–۳. پرهیز از مصرف مواد قابل اشتعال
قبل از ورود به محفظه بهتر است از استفاده موارد زیر خودداری شود:
دئودورانت اسپری
کرمهای چرب
روغنهای بدن
۱–۴. اطلاع دادن به پرسنل درمان
اگر بیمار موارد زیر را دارد، باید حتماً اطلاع دهد:
سینوزیت یا احساس گرفتگی گوش
سرماخوردگی
درد گوش
سابقه جراحی گوش یا سینوس
بارداری احتمالی
کلستروفوبیا (ترس از فضاهای بسته)
۱–۵. قطع سیگار قبل از درمان
نیکوتین باعث انقباض رگها میشود و اثر HBOT را تا ۳۰٪ کاهش میدهد.
بهتر است بیمار حداقل ۲ ساعت قبل و بعد از درمان سیگار نکشد.
۲. بایدهای حین جلسات اکسیژندرمانی
۲–۱. انجام مانورهای فشار گوش
در زمان افزایش فشار، بیمار باید با روشهایی مثل:
بلع
خمیازه
مانور والسالوا
از درد یا آسیب پرده گوش جلوگیری کند.
۲–۲. آرامش و تنفس عادی
بیمار باید کاملاً طبیعی و آرام نفس بکشد.
تنفس سریع یا تلاش برای نفس عمیق غیرطبیعی نیاز نیست و میتواند احساس اضطراب ایجاد کند.
۲–۳. اطلاع فوری از هرگونه ناراحتی
در صورت احساس:
درد گوش
سرگیجه
احساس تنگی نفس
اضطراب
باید فوراً به اپراتور اطلاع داده شود.
۲–۴. ثابت ماندن وسایل همراه
داخل محفظه هیچ وسیله برقی، اشتعال زا یا الکترونیکی مجاز نیست.
فقط موارد تأیید شده توسط مرکز درمانی باید همراه بیمار باشد.
۳. نبایدهای قبل و حین جلسات
۳–۱. عدم استفاده از وسایل آرایشی چرب
کرمهای چرب، وازلین، روغنها و کرمهای ضدآفتاب چرب ممنوع هستند.
۳–۲. ممنوعیت موبایل و وسایل الکترونیکی
هیچ وسیله الکترونیکی وارد محفظه نمیشود.
این کار برای ایمنی بیمار و جلوگیری از ایجاد جرقه ضروری است.
۳–۳. پرهیز از الکل قبل از جلسه
مصرف الکل ممکن است:
فشار خون را مختل کند
خطر تشنج را افزایش دهد
اکسیژنرسانی را کاهش دهد
حداقل ۱۲ ساعت قبل از درمان ممنوع است.
۳–۴. عدم حضور با معده خیلی خالی یا خیلی پر
بهترین حالت خوردن یک وعده سبک ۱ تا ۲ ساعت قبل از جلسه است.
معده خیلی پر باعث تهوع، و معده خالی باعث افت قند خون میشود.
۴. بایدهای بعد از جلسه
۴–۱. نوشیدن آب کافی
برای جلوگیری از سردرد و خشکی بدن، مصرف آب بعد از جلسه توصیه میشود.
۴–۲. اجتناب از فعالیت شدید بلافاصله بعد از درمان
فعالیت سنگین ورزشی تا ۳۰ دقیقه بعد از جلسه توصیه نمیشود.
۴–۳. ثبت علائم در صورت بروز
در صورت احساس موارد زیر باید اطلاع داده شود:
درد گوش
سردرد شدید
تاری دید
احساس انرژی بیشازحد یا خستگی غیرمعمول
نتیجهگیری
اکسیژندرمانی هایپرباریک یکی از روشهای مؤثر برای بهبود زخمها، کاهش عوارض رادیوتراپی، درمان عفونتهای مقاوم و تسریع ترمیم بافت است. اما بهرهمندی کامل از مزایای این روش تنها در صورتی امکانپذیر است که بایدها و نبایدهای حضور در جلسات درمان بهدرستی رعایت شود. از انتخاب لباس مناسب و پرهیز از کرمهای چرب گرفته تا رعایت تکنیکهای تنظیم فشار گوش، همگی در ایمنی بیمار و افزایش اثر درمان نقش کلیدی دارند.
با رعایت این نکات، هر جلسه HBOT میتواند تجربهای امنتر، راحتتر و مؤثرتر باشد و بیمار بتواند بهترین نتیجه درمانی ممکن را دریافت کند.
