مقدمه
در دنیای پزشکی نوین، روشهای درمانی مبتنی بر فیزیولوژی و بازسازی طبیعی بدن روزبهروز جایگاه بیشتری پیدا میکنند. یکی از این روشهای پیشرفته، اکسیژندرمانی هایپرباریک (Hyperbaric Oxygen Therapy – HBOT) است؛ درمانی که با استفاده از اکسیژن خالص تحت فشار بالا، توان ترمیم بدن را چندین برابر میکند.
در سالهای اخیر، اکسیژندرمانی از محدوده درمان زخمهای دیابتی و عفونتهای مزمن فراتر رفته و در زمینههای مختلفی از جمله بهبود پس از پرتودرمانی، ترمیم آسیبهای مغزی، درمان نکروز استخوان و کمک به بازسازی پوست و عضلات به کار رفته است.
اما نگاه جامعه پزشکی و بیماران به این روش چگونه است؟ آیا این درمان واقعاً مؤثر است؟ در ادامه، دیدگاه پزشکان متخصص، تجربه بیماران و ویژگیهای مراکز معتبر مانند مرکز اکسیژنتراپی هایپربار بیمارستان تریتا را با هم مرور میکنیم.
نگاه علمی پزشکان به اکسیژندرمانی هایپربار
از دید پزشکان متخصص، HBOT یکی از معدود درمانهایی است که اثرات آن بهصورت فیزیولوژیک و قابل اندازهگیری در بدن رخ میدهد. افزایش فشار باعث میشود اکسیژن نهتنها در گلبولهای قرمز، بلکه مستقیماً در پلاسما، مایع بینسلولی و مایع مغزی–نخاعی حل شود. این امر سبب افزایش نفوذ اکسیژن به بافتهای کمخون و آسیبدیده میشود.
پزشکان بر اساس تحقیقات بالینی، مهمترین اثرات هایپربار را اینگونه بیان میکنند:
تحریک آنژیوژنز (رشد عروق جدید) در بافتهای ایسکمیک
افزایش فعالیت فیبروبلاستها و کلاژنسازی در ترمیم زخم
مهار رشد باکتریهای بیهوازی و افزایش اثر آنتیبیوتیکها
کاهش ادم، التهاب و درد با اثر ضدالتهابی مستقیم
تحریک سیستم ایمنی و افزایش فعالیت گلبولهای سفید
بر اساس مقالات منتشر شده در مجله Undersea and Hyperbaric Medicine Journal، پزشکان در سراسر دنیا از HBOT بهعنوان درمان مکمل مؤثر در بیش از ۱۵ وضعیت بالینی مورد تأیید UHMS یاد میکنند.
تجربه پزشکان در ایران و نقش مرکز هایپربار بیمارستان تریتا
در ایران، مرکز اکسیژندرمانی هایپربار بیمارستان تریتا یکی از معدود مراکزی است که درمانهای HBOT را با دستگاه چندنفره پیشرفته و پروتکلهای استاندارد بینالمللی ارائه میدهد.
پزشکان این مرکز، از جمله متخصصان طب هوافضا، داخلی، گوش و حلق و بینی،جراحی و انکولوژی، در مصاحبههای علمی و گزارشهای بالینی خود اشاره کردهاند که استفاده از HBOT در بیمارانشان باعث:
کاهش زمان ترمیم زخمهای مزمن دیابتی تا ۵۰٪
بهبود بافتهای نکروتیک پس از پرتودرمانی
کاهش درد و التهاب باقیمانده در بیماران سرطانی
و افزایش پاسخ به درمانهای کلاسیک دارویی شده است.
پزشکان تریتا تأکید دارند که موفقیت درمان به انتخاب صحیح بیمار، انجام معاینات کامل قبل از ورود به دستگاه، و رعایت دقیق فشار و زمان استاندارد بستگی دارد.
دیدگاه بیماران؛ تجربه واقعی از تغییر کیفیت زندگی
در نظرسنجیهای انجامشده از بیماران تحت درمان هایپربار در بیمارستان تریتا، بیش از ۸۵٪ افراد اظهار داشتند که پس از چند جلسه درمان، احساس سبکی، انرژی بیشتر، خواب بهتر و بهبود در زخم یا درد مزمن خود داشتهاند.
چند مورد از تجربههای واقعی بیماران:
بیماری که پس از پرتودرمانی لگن دچار سیستیت هموراژیک شده بود، پس از ۲۰ جلسه اکسیژندرمانی، کاهش چشمگیر درد و ادرار خونی را گزارش کرد.
بیمار دیگری با زخم دیابتی مقاوم به درمان، پس از ۳۰ جلسه در چمبر چندنفره تریتا، شاهد بسته شدن زخم و کاهش نیاز به دبریدمان بود.
در بیماران مبتلا به نکروز فک یا استخوان پس از رادیوتراپی، HBOT باعث افزایش تراکم استخوان و کاهش عفونت شد.
این بازخوردها با یافتههای علمی همخوانی دارد و نشان میدهد که اکسیژندرمانی نهفقط از دید پزشکان، بلکه از نگاه بیماران نیز درمانی مؤثر، ایمن و امیدبخش است.
پزشکان چه هشدارهایی درباره HBOT میدهند؟
در عین حال، متخصصان تأکید دارند که اکسیژندرمانی هایپربار باید تنها در مراکز مجاز و بیمارستانی انجام شود.
اگر این درمان در محیطهای غیرپزشکی یا بدون نظارت علمی صورت گیرد، ممکن است عوارضی مثل موارد زیر ایجاد شود:
آسیب فشاری گوش و سینوسها (Ear & Sinus Barotrauma)
پنوموتوراکس در بیماران با بیماری زمینهای ریوی
مسمومیت اکسیژنی ریوی یا مغزی در اثر فشار یا زمان زیاد
در مرکز هایپربار تریتا، برای پیشگیری از این موارد، قبل از درمان معاینه گوش، بررسی ریه با سیتیاسکن و شرح حال کامل انجام میشود. همچنین، در طول جلسات فواصل استراحت تنفسی با هوای معمولی لحاظ میشود تا اکسیژندرمانی بهصورت ایمن انجام گیرد.
نقش پزشک در انتخاب بیمار مناسب برای HBOT
پزشکان تأکید دارند که اکسیژندرمانی هایپربار درمانی «همهکاره» نیست، بلکه باید بر اساس اندیکاسیونهای مشخص انجام شود.
در بیمارستان تریتا، پیش از شروع درمان، پزشک متخصص بر اساس نوع بیماری، شدت علائم و شرایط عمومی بیمار، پروتکل مناسب را انتخاب میکند.
شرایطی که HBOT در آنها مؤثر و مورد تأیید پزشکان است شامل موارد زیر است:
زخمهای دیابتی مزمن یا نکروتیک
نکروز استخوان (بهویژه پس از پرتودرمانی)
عفونتهای بیهوازی
آسیب ناشی از پرتودرمانی پوست و مخاط
ایسکمی مغزی، سکته یا تروماهای مغزی
سوختگیهای شدید یا پیوندهای پوستی تهدیدشده
نگاه بیماران به تجربه در مرکز تریتا
بسیاری از بیماران تریتا از احساس امنیت، آرامش و حمایت روانی در طول جلسات خود صحبت کردهاند.
اتاق چندنفره این مرکز با طراحی مدرن، نور ملایم و سیستم ارتباط مستقیم با تکنسینها، اضطراب بیماران را کاهش میدهد.
یکی از بیماران پس از درمان گفت:
«من فکر میکردم این دستگاه ترسناک است، اما بعد از اولین جلسه متوجه شدم چقدر فضا آرام و ایمن است. گوشم فقط کمی فشار گرفت که فوراً تکنسین کمکم کرد. بعد از چند جلسه، زخم پام شروع به ترمیم کرد.»
چنین بازخوردهایی نشان میدهد که رضایت بیماران، نهتنها از نتایج درمان، بلکه از تجربه انسانی و حمایت تیم پزشکی سرچشمه میگیرد.
چشمانداز آینده اکسیژندرمانی هایپربار در ایران
با افزایش آگاهی عمومی و استقبال جامعه پزشکی، انتظار میرود در سالهای آینده، اکسیژندرمانی هایپربار بهعنوان بخشی از درمانهای استاندارد در بسیاری از بیمارستانها به کار رود.
مرکز هایپربار بیمارستان تریتا، با بهرهگیری از فناوری روز، آموزش مستمر کادر درمان و همکاری با متخصصان رشتههای مختلف، در حال حاضر نقش مرجع علمی و آموزشی در این حوزه را ایفا میکند.
پزشکان این مرکز معتقدند که HBOT میتواند در آینده نزدیک، بخشی از درمانهای کمکی بیماران سرطانی، سکتههای مغزی و ترمیمهای جراحی شود.
نتیجهگیری
از دید پزشکان و بیماران، اکسیژندرمانی هایپربار یکی از مؤثرترین و ایمنترین درمانهای کمکی در پزشکی مدرن است. پزشکان آن را ابزاری برای بازسازی بافتهای آسیبدیده و تقویت سیستم ایمنی میدانند و بیماران آن را تجربهای امیدبخش، آرام و مؤثر توصیف میکنند.
با این حال، کلید موفقیت در این درمان، انتخاب مرکز معتبر، حضور پزشک متخصص و رعایت دقیق استانداردهای ایمنی است.
در میان مراکز کشور، بیمارستان تریتا با در اختیار داشتن بزرگترین و مجهزترین چمبر هایپربار چندنفره ایران، کادر پزشکی آموزشدیده و رویکرد علمی–انسانی، جایگاه برجستهای در ارائه درمانهای اکسیژندرمانی دارد.
بنابراین، از نگاه پزشکان و بیماران، مرکز اکسیژنتراپی هایپربار تریتا نهتنها نماد پیشرفت تکنولوژی در پزشکی ایران است، بلکه نمونهای از درمان علمی، ایمن و مبتنی بر احترام به بیمار محسوب میشود.
