بله، در صورتی که تحت نظر پزشک متخصص انجام شود، این درمان ایمن و غیرتهاجمی است.
عوارض احتمالی معمولاً خفیف هستند، مثل احساس فشار در گوشها (مشابه هنگام پرواز) یا خستگی موقت بعد از جلسه.
البته در برخی شرایط خاص مانند:پنوموتوراکس (هوای آزاد در قفسه سینه)، عفونت حاد گوش یا سینوس، عمل جراحی اخیر در گوش میانی یا نارسایی شدید قلبی
این درمان انجام نمیشود و بیمار باید قبل از شروع حتماً معاینه شود.
اکسیژنتراپی به تنهایی کافی است؟
خیر. اکسیژنتراپی هایپرباریک درمان کمکی است، نه جایگزین درمانهای استاندارد. بهترین نتایج زمانی حاصل میشود که HBO در کنار سایر اقدامات انجام شود، از جمله: کنترل دقیق قند خون، مراقبت و پانسمان روزانه از زخم، مصرف داروها طبق تجویز پزشک و استفاده از کفشهای مخصوص برای کاهش فشار روی زخم.
به بیان دیگر، HBO مثل «تقویتکنندهی روند درمان» است که باعث میشود درمانهای معمول سریعتر و مؤثرتر عمل کنند.
تجربه بیماران
بیمارانی که از این روش استفاده کردهاند، معمولاً پس از چند جلسه متوجه تغییرات مثبتی میشوند. زخمها شروع به خشک شدن میکنند، درد کمتر میشود و بوی نامطبوع زخم از بین میرود.
پزشکان نیز معمولاً رشد بافت تازه و کاهش عفونت را در نواحی درمانشده مشاهده میکنند.
نتیجهگیری
زخمهای دیابتی نهتنها از نظر جسمی بلکه از نظر روحی و اجتماعی نیز برای بیماران چالشبرانگیز هستند. اکسیژنتراپی هایپرباریک با افزایش اکسیژن در بافتها، تحریک ترمیم، کنترل عفونت و بهبود جریان خون، میتواند به شکل چشمگیری روند بهبودی را سرعت بخشد و احتمال قطع عضو را کاهش دهد.
البته همانطور که گفته شد، این روش باید همراه با مراقبتهای دقیق، کنترل قند خون و زیر نظر پزشک انجام شود تا بهترین نتیجه را بدهد.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان با زخم دیابتی دستوپنجه نرم میکنید، مشاوره با پزشک دربارهی امکان استفاده از اکسیژنتراپی هایپرباریک میتواند آغازی برای بازگشت سلامت و امید باشد.
سوال ۳:عوارض اکسیژنتراپی هایپرباریک و راههای درمان (راهنمای بیماران)
اکسیژنتراپی هایپرباریک (Hyperbaric Oxygen Therapy یا HBO₂T) یکی از درمانهای مدرن و ارزشمند در پزشکی امروز است که در آن، بیمار درون یک محفظه مخصوص قرار میگیرد و اکسیژن خالص را در فشار بالاتر از هوای معمولی تنفس میکند. این روش باعث میشود اکسیژن بیشتری وارد خون و بافتها شود، و همین موضوع روند ترمیم و بهبودی در بدن را تسریع میکند.
امروزه این درمان برای موارد زیادی مثل زخمهای دیابتی، آسیبهای ناشی از پرتودرمانی، عفونتهای مزمن استخوان، لهشدگی بافتها، کاهش شنوایی ناگهانی و حتی بعضی مشکلات مغزی استفاده میشود.
اما مثل هر روش درمانی دیگر، اکسیژنتراپی هایپرباریک هم ممکن است عوارضی داشته باشد. بیشتر این عوارض خفیف و موقتی هستند و با مراقبتهای ساده برطرف میشوند.
در این مطلب قصد داریم به زبان ساده دربارهی عوارض احتمالی اکسیژندرمانی هایپرباریک، علت بروز آنها و راههای پیشگیری و درمانشان صحبت کنیم تا بیماران با اطمینان بیشتری این روش درمانی را انجام دهند.
عوارض و راههای پیشگیری و درمان
۱. احساس فشار یا درد گوش (باروتروما)
یکی از شایعترین عوارض، احساس فشار، گرفتگی یا درد در گوشها هنگام شروع درمان است. علت آن تغییر فشار در محفظه است که شبیه حس پرواز با هواپیما یا غواصی است.
اگر فرد نتواند فشار گوش را متعادل کند، ممکن است پرده گوش دچار التهاب یا آسیب خفیف شود.
راههای پیشگیری و درمان:
قبل از شروع درمان، تکنیکهای سادهای مثل “بلعیدن، خمیازه کشیدن یا مانور والسالوا” آموزش داده میشود تا فشار گوش تنظیم شود.
اگر فرد دچار سرماخوردگی یا عفونت گوش و سینوس است، بهتر است درمان را به تعویق بیندازد.
در صورت بروز درد، درمان فوراً متوقف شده و پس از معاینه پزشک ادامه مییابد.
در موارد نادر، ممکن است نیاز به تجویز داروی ضد احتقان باشد.
۲. گرفتگی یا درد در سینوسها
فشار زیاد در محفظه میتواند باعث احساس درد در نواحی پیشانی یا گونهها شود، بهویژه در افرادی که سینوزیت یا آلرژی دارند.
راهحلها:
مصرف داروهای ضداحتقان قبل از شروع درمان (در صورت تجویز پزشک).
اطمینان از باز بودن مجاری بینی.
نوشیدن مایعات کافی و پرهیز از حضور در درمان هنگام سرماخوردگی.
۳. احساس سبکی سر، خستگی یا بیحالی
برخی بیماران بعد از جلسه درمان احساس خستگی یا گیجی خفیف دارند. این حالت معمولاً موقتی است و طی چند ساعت از بین میرود.
علت: افزایش ناگهانی اکسیژن و سپس بازگشت به شرایط عادی ممکن است باعث تغییرات موقت در جریان خون و سیستم عصبی شود.
راهحل:
استراحت کافی بعد از جلسه، نوشیدن آب و مواد مغذی سبک
۴. احساس پری در چشم یا تغییرات موقت بینایی
در برخی موارد نادر، بیماران ممکن است تاری دید موقت یا احساس فشار در چشمها را تجربه کنند. این حالت معمولاً موقتی است و با پایان جلسات از بین میرود.
علت:
تغییر فشار میتواند بر شکل لنز یا مایع داخل چشم تأثیر بگذارد.
توصیهها:
معمولاً جای نگرانی نیست و بدون درمان خاص برطرف میشود.
در صورت سابقه بیماریهای چشمی، بیمار باید قبل از شروع درمان به پزشک اطلاع دهد.
۵. احساس اضطراب یا ترس از فضای بسته (کلاستروفوبیا)
برخی بیماران ممکن است از بودن در محفظه بسته احساس اضطراب کنند.
راهحل:
قبل از شروع درمان، پرسنل مرکز معمولاً محیط را توضیح میدهند تا بیمار احساس امنیت کند.
گوش دادن به موسیقی، ارتباط صوتی با پرسنل و تنفس آرام کمککننده است.
در صورت اضطراب شدید، گاهی پزشک داروی آرامبخش ملایم تجویز میکند.
۶. درد در مفاصل یا تغییر فشار در دندانها
در افرادی که حفرههای هوای کوچکی در دندان یا ترمیمهای دندانی دارند، گاهی در طول درمان درد خفیف حس میشود.
راهحل:
معاینه دندانها قبل از شروع جلسات.
در صورت بروز درد، اطلاع فوری به تیم درمان تا فشار کاهش یابد.
۷. تشنج ناشی از اکسیژن (نادر و موقتی)
در موارد بسیار نادر، افزایش زیاد اکسیژن ممکن است باعث تحریک مغز و تشنج گذرا شود. این حالت معمولاً خطرناک نیست و به محض قطع اکسیژن برطرف میشود.
راههای پیشگیری:
رعایت دقیق دستور پزشک در مدت و فشار درمان.
عدم مصرف الکل یا داروهای تحریککننده مغز پیش از درمان
بررسی دقیق سابقه بیماریهای عصبی.
۸. آسیب ریوی (بسیار نادر)
در درمانهای طولانی یا با فشار بسیار بالا ممکن است ریهها تحریک شوند، ولی در جلسات استاندارد درمانی این مورد تقریباً دیده نمیشود.
پیشگیری:
انجام درمان در مراکز معتبر با نظارت پزشک متخصص.
تنظیم دقیق فشار و مدت زمان جلسات.
۹. عفونت یا التهاب گوش میانی
در صورت تداوم درد یا خروج مایع از گوش، احتمال عفونت وجود دارد.
درمان:
معاینه و درمان دارویی (آنتیبیوتیک یا ضدالتهاب).
گاهی نیاز به توقف موقت جلسات تا بهبودی کامل.
نتیجهگیری
اکسیژنتراپی هایپرباریک یکی از روشهای ایمن، مؤثر و علمی در درمان بسیاری از بیماریهاست. بیشتر بیماران بدون هیچ عارضهای درمان را طی میکنند و تنها درصد کمی دچار علائم خفیف و موقتی میشوند.
با رعایت چند نکته ساده مثل اطلاعرسانی دقیق وضعیت سلامتی به پزشک، پرهیز از حضور در جلسات هنگام سرماخوردگی، و انجام دقیق دستورهای تیم درمان، میتوان احتمال عوارض را به حداقل رساند.
اگر در حین درمان احساس ناراحتی کردید، حتماً بدون نگرانی موضوع را به پرسنل اطلاع دهید تا فشار بهصورت ایمن کاهش داده شود.
به خاطر داشته باشید که اکسیژنتراپی هایپرباریک یک روش کمکی و بسیار ارزشمند است که وقتی زیر نظر پزشک متخصص انجام شود، فواید آن بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
